Kokersluis Brouwersdam biedt

alternatief voor zuurstofrijk

Grevelingen


27 november 2015 WATERFORUM DISCUSSIEFORUM

Volgens de promotieflyer van het Projectbureau Getijdencentrale Brouwersdam is er voor het nieuwe ‘watericoon’ een potentieel positieve businesscase mogelijk. Er is dus geen enkele zekerheid en zeker niet zonder overheidssteun. Het haalbaarheidsonderzoek gaat namelijk uit van een subsidie voor duurzame energie en stelt als voorwaarde dat de overheden de doorlaat bekostigen. Met een bres in de dam gaat echter veel welvaartsgeld verloren.

Wil Lases stelt in onderstaand artikel dat met inzet van de aanwezige kokersluis in de Brouwersdam voor het opgeworpen probleem van zuurstofloosheid (ofwel de legitimatie voor de aanleg van de getijdencentrale) een relatief eenvoudig en effectiever alternatief voorhanden is.

Art impression van een getijdencentrale in de Brouwersdam

Waterkwaliteit
Gelaagdheid is een fenomeen van diepe meren en geeft vanaf een zekere diepte een zuurstofloze onderlaag. De Grevelingen is het grootste zoutwatermeer van West-Europa. Hier komt zowel thermische- als zoutgelaagdheid voor. Het grensvlak ligt in de Grevelingen op 16 meter diepte (stichting Anemoon 2013) met een overgang van afnemend zuurstofgehalte vanaf 9 meter. Van sommige beleidsmakers mag deze natuurvorm blijkbaar niet bestaan en daarom wordt de gelaagdheid plots als een ‘waterkwaliteitsprobleem’ aangemerkt. Waarom wordt een zuurstofloze onderlaag wel in een zoet meer, maar niet in een zout meer geaccepteerd?

Bres voor getijdencentrale
In het westelijk deel van het Grevelingenmeer liggen twee oude zeegeulen. De zuidelijke geul is het diepst, meer dan 35 meter. Nu wil de overheid met een brede bres (tevens de locatie voor de getijdencentrale) van slechts 4 meter diep in het noordelijk deel van de Brouwersdam gedempt getij brengen op het Grevelingenmeer. Verwacht wordt, dat het getij door de bres een zodanige menging teweeg zal brengen, dat de zuurstofloze laag verdwijnt. Dit zal niet het geval zijn. Wel zal het grensvlak van de zuurstofloze onderlaag mogelijk wat omlaag worden gebracht. Wettigen de beperkte belangen zo’n fundamentele ingreep die honderden miljoenen kost en waarbij een zoet Grevelingen in de toekomst onmogelijk wordt?

Afgeweken van het Deltaplan
Een ruime en duurzame zoetwaterbuffer is voor de Zuidwestelijke Delta van groot belang. Met de Deltawerken werd destijds een kokersluis in de Brouwersdam gerealiseerd om de Grevelingen zoet te maken en te houden. Maar in het verlengde van een veranderd beleid inzake de Oosterschelde is de beslissing genomen om het Grevelingenmeer voorlopig zout te laten. De verbinding met de Noordzee via de kokersluis werd hiervoor ingezet en deze houdt nu het bekken in hoge mate zout.

Foto: Cor Huijgens

Forse besparingen door rationele keuze
Het is een illusie te denken, dat de zuurstofloze onderlaag in zijn geheel of zeer substantieel kan worden opgelost. Er is wel een andere mogelijkheid om een daling van het grensvlak van de zuurstofloze onderlaag te bewerkstelligen en dat is het aanbrengen van een scherm voor de kokersluis. Zo’n scherm is aan de onderkant open en zuigt als een stofzuiger in de laagwaterfase het zuurstofloze water aan de bodem naar de Noordzee en in de hoogwaterfase wordt zuurstofrijk water vanuit de Noordzee naar de onderlaag gevoerd. Overigens kan de kokersluis met scherm ook maar een beperkte positieve invloed hebben, maar alles waardoor de opening wat lager komt geeft winst in vermindering in oppervlakte van de zuurstofloze onderlaag. Die is op zich al beperkt door de beperkte oppervlakte van de diepe geulen.

Zandsuppleties
Een andere rationele keuze zou dan ook het toepassen van strategische zandsuppleties vanaf 10 meter diepte naar dieper kunnen zijn. Het komt de stabiliteit van de bodem duurzaam ten goede. Beide keuzes kan men combineren en houden bovendien de toekomstmogelijkheid van een zoet Grevelingenmeer open.

Inzet van de kokersluis is veel goedkoper en effectiever dan de aangedragen ‘innovatieve’ oplossingen voor bestaande en gefingeerde problemen van de Grevelingen.

Ir. Wil Lases - november 2015