Plannen Westerschelde

Militaire inundaties
Door de militaire inundaties van het einde van de 16e eeuw waarbij 3/4 van Zeeuws-Vlaanderen onder water werd gezet, veroorzaakte het, naast de ellende voor de polders, die men niet in de hand had, ook een enorme erosie van de Westerschelde als gevolg van de veel grotere debieten vanuit zee over de Westerschelde om al dat land te voorzien van vloed en eb. Dit veroorzaakte eveneens het verlies aan polders langs de Westerschelde als gevolg van bezwijken van die beperkte dijkjes door de sterke stroming bij onder meer de Nieuwhofpolder (nu platen van Ossenisse), de Valkenissepolder (nu plaat van Valkenisse) en in 1715 de Polder van Namen (nu deel van het Land van Saeftinghe).

De zee bracht het zand terug
Toen na langdurige opslibbing van de geïnundeerde en geërodeerde polders het land weer werd hersteld door bedijking, werd het getijvolume minder en namen de stroomsnelheden op de Westerschelde af. De Westerschelde was toen zo geërodeerd, dat de zee in plaats van sediment te ontvangen, bijdroeg aan herstel van de Westerschelde, die te ruim was, door sediment te leveren. Normaal hoort de zee vanuit een estuarium het overtollige sediment te ontvangen voor de voordelta. De zee leverde tussen 1875 en 1950 nog zo’n 100 miljoen kubieke meter zand, dat we in de tweede helft van de 20e eeuw er weer in sneltreinvaart tegennatuurlijk uit haalde.


16-de eeuwse kaart van sGrooten ca.1575. Zichtbaar zijn de overstroming op Zuid-Beveland door de Sint Felixvloed in 1530 en rond Biervliet door de Allerheiligenvloed in 1570. Hierna volgden de militaire inundaties van Zeeuw-Vlaanderen van 1580 en 1585 tot aan Antwerpen.

Onnatuurlijk verlies aan sediment, zandwinning en ontpoldering
Sediment wordt verloren aan de Zeeschelde, die door de Vlamingen veel te ruim is gemaakt, en nog altijd vindt zandwinning op de Westerschelde en Zeeschelde plaats. Het gaat dus om menselijke ingrepen in de fysische natuur van de Westerschelde en Zeeschelde. De Westerschelde gaat nog steeds achteruit of die poldervernietigingsprojecten nu uitgevoerd worden of niet. Van natuurherstel is geen sprake. Als de bedoeling van het kaartje was om poldervernietiging (ontpoldering en afgraven naar eigen genoegen) logisch te maken, dan moet men ook promoten dat de bodem van de Westerschelde weer drastisch omhoog gebracht wordt en de verzilting sterk teruggedrongen.

Averechtse planvorming
Als uitgangspunten voor de plannen voor de Zuidwestelijke Delta werden veiligheid en zoetwaterhuishouding genoemd. Uit de toelichting bleek echter dat dit niet het geval is. Men kiest er voor de Zuidwestelijke Delta te verzilten en onze zoetwaterstellingen terug te trekken. Al weer het ingrijpen voor een belangengroep, nu ten faveure van een ‘zoutwatergetijde mode’.

De zoetwaterhuishouding is gebaat bij het zover mogelijk brengen van zoetwater naar de kustlijn. Ook al zou het laatste deel brak zijn. Zo weerstaat het de zoutindringing zo goed mogelijk.
Het beleid voor een zout Volkerak-Zoommeer is fundamenteel onjuist, net als het Kierbesluit Haringvlietsluizen en een extra gat in de Brouwersdam.

Kaart inundaties Zeeuws-Vlaanderen bij het beleg van Antwerpen 1585

Geleiden van stromingen
In het kader van de veiligheid gaat het om het zo goed mogelijk geleiden van de stromingen. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van terp naar bedijking naar kustlijnverkorting. Daar moet niet aan gesleuteld worden. Maar ja, als de waterloopkundige discipline niet primair bepalend is waar dat hoort, krijgen we elk wat wils plannen rondom de lobby voor zoutwatergetijdegebieden zo ver mogelijk landinwaarts.

Ik zie deze ontwikkeling met lede ogen aan. Het kan hooguit een halve eeuw duren en dan wordt het weer teruggedraaid. Zonde van de verspilde algemene middelen.

Ir. W.B.P.M.(Wil) Lases

Aanvulling:
"Geen van de bezwaarschriften had de wezenlijke problematiek van de Westerschelde en de invloed daarop van de ontpolderingsprojecten aangekaart. Dan kan en mag de Raad van Staten er ook niet op ingaan. Een verloren kans. De Hedwige is definitief verloren. Vlaanderen mag het uitvoeren."